· Kilta Mimarlık
Bodrum'da denize sıfır ya da denize yakın bir parsel, çoğu kişinin hayali. Ama bu parsellerde yapılaşma ve bahçe düzeni, 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun kurallarına bağlı. Bahçe duvarı, çit, iskele, merdiven ya da kıyıya inen taş yol yaparken yanlış adım atmak, ceza ve yıkıma kadar gidebilir. Bu rehber, Kanun'un ana hatlarını ve proje aşamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyor.
Kıyı, kıyı çizgisi, kıyı kenar çizgisi, sahil şeridi
3621 sayılı Kıyı Kanunu bu kavramları ayırır. Özetle:
- Kıyı: Denizin kıyı çizgisiyle kıyı kenar çizgisi arasında kalan alandır. Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır, herkesin eşit ve serbest yararlanmasına açıktır.
- Kıyı kenar çizgisi: Kıyının kara tarafındaki sınırıdır. Planlama için bu çizginin tespiti zorunludur.
- Sahil şeridi: Kıyı kenar çizgisinden karaya doğru en az 100 metre genişliğindeki alandır.
50 metre ve 100 metre kuralı
Kanun, sahil şeridindeki yapıların kıyı kenar çizgisine en fazla 50 metre yaklaşabileceğini söyler. İmar planı varsa, plan sahil şeridinde yapılaşmayı bu kurallara göre düzenler. İmar planı yoksa kanundaki mesafeler içinde hiçbir yapı yapılamaz. Kısacası, parselinizin denize yakınlığına bakarak "ne kadar yapabilirim" sorusu, imar planı ve kıyı kenar çizgisinin birlikte okunmasıyla cevaplanır.
Kıyıda yapamayacaklarınız
Kanuna göre kıyıda yapı yapılamaz, duvar veya çit gibi engeller kurulamaz, kıyıyı değiştirecek kazı yapılamaz ve atık dökülemez. Kumluk ve çakıllık kıyılarda rekreatif iskele yasaktır, zorunlu hallerde genişliği 3 metreyi geçmeyen iskeleye izin verilebilir. Kıyıda yapılacak yapılar için Bakanlıktan izin alınması zorunludur.
Bu şu demektir: Bahçenizi denize bağlamak isterken yaptığınız her duvar, taş yol, merdiven ya da çit, kıyı sınırının neresinde olduğuna göre sorun yaratabilir. Kıyı herkesin kullanımına açıktır.
Kıyı kenar çizgisi nasıl belirlenir?
Kıyı kenar çizgisi, valilikçe, en az 5 kamu görevlisinden oluşan bir komisyon tarafından tespit edilir ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayıyla yürürlüğe girer. Kendi parselinizde çizginin nereden geçtiğini tahmin etmeyin. Belediye imar birimi veya il müdürlüğünden resmi bilgi alın ve bu bilgiyi projeye işleyin.
Bahçe ve peyzaj projesinde dikkat edilecekler
- Parsel sınırı ile kıyı kenar çizgisi arasındaki ilişkiyi projenin ilk adımında netleştirin.
- Kıyıya taşan duvar, çit, kapı ve kazı yapmayın. Kıyıya erişimi engelleyecek düzenleme yapmayın.
- Bitki seçiminde tuzlu rüzgâra dayanıklı, az su isteyen yerel türleri tercih edin: az su isteyen bitkiler rehberi.
- Sulama için su kaynağını ve basıncını planlayın: sulama sistemleri.
- Sit alanıysa kurul onayını unutmayın: kurul onayı.
İzinsiz yapının sonuçları
Kanuna göre ruhsatsız yapılar hakkında İmar Kanunu hükümleri uygulanır. Kıyıda engel oluşturma ve doğal yapıyı bozma gibi fiiller için idari para cezası ve ağır durumlarda hapis cezası öngörülür. Engeller kaldırılır. Güncel ceza tutarları için Kanunun güncel metnine bakın.
Satın almadan önce kontrol listesi
- Parselin kıyı kenar çizgisine uzaklığı ve resmi çizgi bilgisi
- İmar planı var mı, plan notları ne diyor: imar durumu rehberi
- Sahil şeridindeki yapılaşma koşulları
- Mevcut yapıların ruhsat ve iskan durumu
- Sit, orman, tarım gibi ek kısıtlar
Sık sorulan sorular
Denize sıfır parselde ev yapabilir miyim?
İmar planına ve kıyı kenar çizgisine bağlıdır. Kanuna göre sahil şeridindeki yapılar kıyı kenar çizgisine en fazla 50 metre yaklaşabilir. Kıyının kendisinde yapı yapılamaz.
Bahçeme denize inen merdiven yapabilir miyim?
Kıyıda yapı yapılması ve engel kurulması Bakanlık iznine bağlıdır ve sınırlıdır. Böyle bir düzenleme için önce resmi kıyı kenar çizgisini ve parselin durumunu öğrenin.
Kıyı kenar çizgisini kim belirler?
Valilik bünyesindeki en az 5 kamu görevlisinden oluşan komisyon tespit eder, Bakanlık onayıyla yürürlüğe girer.
Denize yakın bahçede hangi bitkiler iyi gider?
Tuzlu rüzgâra ve kuraklığa dayanıklı, yerel ve Akdeniz bitkileri genellikle daha az sorun çıkarır. Parselin rüzgâr yönü ve toprağı bitki seçimini etkiler.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir. Kıyı kenar çizgisi ve yapılaşma koşulları parsele göre değişir. Somut durumunuz için belediye imar birimi ve bir avukata danışın. Bilgiler 23 Ekim 2026 itibarıyla derlenmiştir.